Post Description

Ed van Thijn

Dagboek van een onderhandelaar

25 mei - 11 november 1977

De kabinetsformatie is een fiasco geworden voor de democratie. De langste formatie
in onze parlementaire geschiedenis heeft ook nog een kabinet opgeleverd dat door
de kiezers niet is gewild, gezien de verkiezingsuitslag op 25 mei die aan duidelijkheid
niets te wensen overliet. V eel mensen vragen zich in verbijstering af hoe dit mogelijk
is geweest. Anderen stellen zich die vraag niet eens en keren zich met weerzin af
van de politiek. Niemand kan er meer een touw aan vastknopen. Ondanks alle
openheid, die een groot deel van de formatie heeft gekenmerkt, is het verloop ervan
toch té grillig en té ondoorzichtig geweest om begrijpelijk te zijn. Als één van de
onderhandelaars, die er van dag tot dag bij is geweest, kan ik alleen aan het laatste
nog iets veranderen. Het minste wat ik kan doen is vertellen wat er gebeurd is, wat
ik heb meegemaakt, wat er in mij is omgegaan.
De beslissing om dit dagboek van een onderhandelaar te publiceren, heb ik al na
enkele maanden genomen op een moment dat het eindresultaat nog niet vaststond.
Maar reeds toen begon de lange duur van de formatie mij te benauwen. Elke dag dat
de formatie langer duurde kwam de politiek meer in diskrediet. En ik was daarbij
één van de hoofdrolspelers. Ik, die in 1967 in het rapport Een stem die telt één van
de pleitbezorgers was geweest voor staatkundige vernieuwing met als kernpunt dat
alleen de kiezer behoort te beslissen over de vorming van een kabinet, was nu
nationaal recordhouder kissebissen ná de verkiezingen. 1977: Een stem die telt, 161
dagen, 162 dagen, 163 dagen...
Dit fiasco hebben de kiezers niet verdiend. Nooit eerder waren zoveel mensen
naar de stembus getrokken om hun vertrouwen uit te spreken in de politiek. Een
opkomst van 87,5% betekende een daad van burgerzin op een moment dat onze
democratische rechtsorde door de kaping van een trein en een school zwaar werd
beproefd. 'Een overwinning voor de democratie,' dat was het algemene oordeel op
die gedenkwaardige avond van 25 mei.
(omgezet van pdf naar Epub)